W 307. odcinku podcastu EduKOSMOS Ania Sowińska rozmawia z Grażyną Ziółek – dyrektorką przedszkola, trenerką edukacji daltońskiej i praktykiem, który od ponad dekady konsekwentnie buduje środowisko edukacyjne oparte na zaufaniu do dziecka. Punktem wyjścia rozmowy jest nowa podstawa programowa, która zacznie obowiązywać od września 2026 roku, ale bardzo szybko okazuje się, że nie chodzi tylko o dokument. Chodzi o sposób myślenia.
Listen to „EDK#307: Nowa podstawa programowa 2026 – Grażyna Ziółek” on Spreaker.Grażyna Ziółek pokazuje, że zmiana w edukacji nie zaczyna się od zapisów w podstawie, lecz od decyzji nauczyciela i dyrektora, jak chce pracować z dzieckiem. Jej doświadczenie, budowane przez lata obserwacji różnych systemów edukacyjnych w Europie, prowadzi do jednego wniosku – fundamentem dobrej edukacji jest szacunek i partnerstwo. Dziecko nie jest odbiorcą gotowych rozwiązań, ale uczestnikiem procesu, który ma prawo do własnego tempa, błędów i decyzji.
W tym kontekście nowa podstawa programowa nie jest rewolucją, lecz raczej potwierdzeniem kierunku, który od lat realizują nauczyciele pracujący w duchu planu daltońskiego. Mowa o rozwijaniu ciekawości, wspieraniu samodzielności, budowaniu odpowiedzialności i współpracy. Problem nie leży więc w zapisach, ale w praktyce. Jeśli bowiem z jednej strony mówimy o autonomii dziecka, a z drugiej wkładamy w jego ręce gotowe pakiety i scenariusze, to trudno mówić o realnej zmianie.
Rozmowa bardzo wyraźnie pokazuje też napięcia, które towarzyszą współczesnej edukacji. Z jednej strony rośnie świadomość rodziców, z drugiej – ich lęk i potrzeba kontroli. Z jednej strony mówimy o rozwoju kompetencji cyfrowych, z drugiej – widzimy przebodźcowanie dzieci i spadek ich kreatywności. Z jednej strony chcemy bezpieczeństwa, z drugiej – ograniczamy doświadczenie, które jest warunkiem uczenia się.
Szczególnie wybrzmiewa temat odpowiedzialności. W wielu polskich placówkach nadal spoczywa ona głównie na nauczycielu. Tymczasem, jak pokazują przykłady z innych krajów, można ją stopniowo przekazywać dziecku – również w obszarze bezpieczeństwa. To wymaga odwagi, ale przede wszystkim zmiany myślenia: dziecko uczy się nie wtedy, gdy ktoś je prowadzi, ale wtedy, gdy doświadcza.
Ciekawym wątkiem jest również organizacja przestrzeni edukacyjnej. Przejście od „kącików” do „stref” nie jest tylko zmianą nazewnictwa. To zmiana roli nauczyciela – z osoby prowadzącej do osoby towarzyszącej. W takim modelu dzieci nie realizują jednego scenariusza, lecz działają w swoim tempie, podejmują decyzje i uczą się odpowiedzialności za własny proces.
Rozmowa dotyka także kwestii zdrowia, ruchu i codziennych nawyków. W świecie, w którym dzieci coraz mniej się ruszają, a coraz więcej czasu spędzają przed ekranami, powrót do prostych aktywności – spacerów, snu, kontaktu z naturą – staje się nie dodatkiem, ale koniecznością.
Podsumowanie tego odcinka nie jest jednak wezwaniem do rewolucji, lecz do odwagi. Nowa podstawa programowa daje przestrzeń, ale to nauczyciel decyduje, czy ją wykorzysta. Plan daltoński nie jest gotowym rozwiązaniem, lecz kierunkiem, który pozwala tę przestrzeń wypełnić w sposób spójny i sensowny.
To odcinek dla tych, którzy czują, że edukacja potrzebuje zmiany, ale nie szukają kolejnej metody, tylko chcą lepiej zrozumieć, od czego ta zmiana naprawdę się zaczyna.
W odcinku zapraszamy:
- do bezpłatnego newslettera Daltońskie Wieści,
- na Konferencję Daltońską – 24 października 2026 w Łodzi,
- oraz do dzielenia się refleksjami w komentarzach pod odcinkiem.
👉 Jeśli chcesz dowiedzieć się więcej o naszej pasji czyli planie daltońskim, sięgnij po nasze książki, kursy online i szkolenia – wszystkie oparte na Planie Daltońskim i skierowane do rodziców oraz nauczycieli, którzy chcą wychowywać dzieci na odpornych i świadomych młodych ludzi.(https://plandaltonskipl/ksiazki/)
📩 Dołącz też do naszego newslettera, aby dostawać kolejne materiały i wskazówki: https://daltonskiewiesci.pl.
🎧 Słuchaj EduKOSMOSu tam, gdzie Ci wygodnie – na Spotify, Apple Podcasts, YouTube lub bezpośrednio na naszej stronie.